Skip to Content
Per Sant Jòrdi semena ton òrdi, per Sant Robèrt aja-lo cobèrt, que per Sant Marc es tròp tard.

Recèrca per categorias

Categorias
definicion
Loíset èra aquí de se maridar: aviá enveja de se maridar.
Aquí me fas plan plaser; per un còp siás plan rasonable.
Veja aquí! vòl dire « Qué vòls, i podèm pas mai! ».
Un aròma es una nolor (una redoléncia, una bona sentor).
Arpejar / arpinar / arpissar... vòlon dire engraunhar.
Obrir una pòrta. Obrir una letra. Obrir un còlis. Obrir son còr.
Obrir una sesilha de trabalh. Obrir (parar / tibar) l'aurelha.
Obrir botiga. Obrir la caça. Obrir los ucles (los uèlhs).
La maridèra es la tissa, l'enveja o lo besonh de se maridar.
En lenga parlada, far obstruccion se ditz entrepachar.
Fa luna. Fa vent. Fa solelh. Fa caud. Fa freg. Fa tebés.
Fa un temps de can: fa bravament meissant temps.
Escopissiá d'ustras (escopissiá gras) a vos far patir.
Escopissiá agre (repotegava), qu'èra fòrt en colèra.
Cridas coma se foguèssi sordanha (coma s'èri sord).
Carronha l Carrònha ! son de qualificatius insolentaires.
Cadena de bicicleta. Cadena de medalha. Cadena de solidaritat.
Las cadenas de l'amor. Cadena de magasins. Cadena alimentària.
Cadena de television. Cadena radiofonica.Cadena dels Pirenèus.
Reaccion en cadena. Cadena d'arpentaire. Cadena d'argent.
De caire: de galís. Laissar de caire: laissar de costat.
De tot caire: de tot latz (de cada costat / de cada band).
De biais que (de sòrta que) t'agrade, te laissi causir.
Un ditz bif, l'autre baf: un ditz negre, l'autre blanc.
Copar en bisèl vòl dire copar de galís e non pas d'angle drech.
«Una annada sautarèla» es una annada bissextila.
Soi embestiat quicòm! : soi bograment embestiat !
Se boissar los uèlhs (los uòlhs) vòl dire se fretar los uèlhs.
Bufar: se vantar / se conflar / fanfaronar / èsser confleta.
Son de bana vòl dire son complicis / s'endevenon plan.
Bogre de banasta! (bogre d'ase, bogre de piòt, bogre de maladrech l),
Far quincanèla: far bancarota / metre la clau jos la pòrta.
Es bandat coma una ascla (bandat coma un cunh ; bandat a la clau).
Se botèt (se metèt) a plòure. Se botèt a plorar. Se botèt a rire.
A plec de braç: a fòrça de braç / a la fòrça dels braces.
N'ai las plenas cauças (calças) : n'ai un brave sadol!
Bragar vòl dire se vantar, se conflar, èsser confleta.
Amodar vòl dire metre en brand, metre en movement.
Brandís-te ! : bolèga-te ! Se brandiguèt : se boleguèt.
Donar lo brande vòl dire amodar, metre en movement.
Sonar a brandol vòl dire sonar a brand, sonar en grand.
Un brave emplastre se ditz tanben « un viramarion ».
Plòu bravament: plòu quicòm, plòu aicisèm (plòu fòrça).
De farinal (de bren) es de farina grossièira d'òrdi o de civada.
A bròcacuol: al brutle, a cambas-ajudatz-me, vitament.
Buscalhar vòl dire amassar de buscalha (de bròcas secas).
Rodar l'antifa vòl dire far la tralla, passar país, vagabondar.
Fa prodèl (o far pròdol) vòl dire ajudar / sostar / socorrir.
Per destenembre vòl dire per mesgarda o per oblit.
Una pèira de sucre / un calhau de sucre: un sucre.
Calhòl: calhet (de doas colors). Una vaca calhòla.
La campana-martèl es lo tòcasenh, lo batsenh, l'òrda.
Una aiga canda es una aiga blosa (pura, neta, clara).
Ai la canha: ai pas ges (brica) enveja de trabalhar.
Virar canturlas es pèrdre lo cap / pèrdre lo carabiròl.
Sens cap ni centena vòl dire sens cap ni coa (sens fil conductor).
Cap e cuol vòl dire virats al senscontra un de l'autre.
A plen de cap vòl dire a fimple de cap (de tota sa votz).
I n'a pas cap pus: i n'a pas un demai/ i n'a pas d'autre.
Se capitèt que ... : s'endevenguèt que ... / s'encontrèt que.
M'agachèt de coa d'uèlh: m'agachèt del canton de l'uèlh.
Coar d'uòus. Coar quicòm.Coar la gripa. Coar una idèa.
Far la coa es esperar son torn dins una tièira (una fila).
Un coble d'amoroses : dos amoroses. Un coble de colombs.
Una cocolucha es una tufa o un tufet de pels o de plumas.
Sètz de còfa o qué? vòl dire: Sètz complicis o qué?
Sabes pas çò que per tu còi dins l'ola: çò que t'espèra.
Siás una coja! Siás un api! Siás un ase! son sinonims.
Lo còl me dòl: ai mai de còl. Un còl de montanha.
A comolum: a roncéncia / a foison / a bodre / a volontat.
Una companhiá de perdigals. Una companhiá militara.
Als grands quatre pès / al brutle / a cambas-ajudatz-me,
Confessar lo lièch: lo fa vitament, lèu fach, a tota prèssa.
Als quatre dalhs / als quatre confèrs / al brutle / a la buta-buta.
Me'n pòdi pas consolar: ne reveni pas / me sembla pas possible.
Fa la contra a qualqu'un: lo contrar o li far concurréncia.
) ">O fas tot a contrabiais ! (a l'arrevèrs / al revèrs / a revèrs).
Prene lo contrapè de quicòm es anar al senscontra.
Prene qualqu'un a contrapè (a rebors) es lo desequilibrar.
A l'encòp: al còp / ensemble. De còps : qualques còps.
Còp entre autre: cada dos còps. De còp: vivament.
De còp en còp / còp o autre / a bèles còps : de temps en temps.
Copar carrals : cambiar de conversacion; contradire.
Un cauçapè de còma. Una penche de còma. Una tabatièira de còma.
Bogre de cornifla ! : Bogre d'ase! Bogre d'api! Bogre de piòt!
Una correja es una lonja de cuèr. La correja de las cauças.
Vai-te'n manjar de corrópias ! : vai-te'n al diable!
Conéisser la catorzena es èsser coquin o coquinàs.
Cercar cinc patas a un moton / cercar lo nas darrièr las aurelhas.
Gratar camin (caminar al brutle, caminar vitament).
Fugir a cambas-ajudatz-me vòl dire fugir al brutle.
S'avodar a Nòstra Dama de las cambas (fugir al brutle).
Plòu aicisèm / plòu bravament / plòu quicòm (plòu fòrça).
Far responsa a una letra. Far pas responsa: respondre pas.
Acomolòfi de circulacion. Acomolòfi de sang al cervèl.
Far la contra a qualqu'un: li far concurréncia o lo contrar.
Ont te'n vas tant aviat: ont te'n vas tan promptament?
Alargar / alarguir vòl dire far venir pus larg, agrandir.
Aquí l'alh! vòl dire: aquí l'agre / aquí la dificultat !
«D'ait en plond» es sinonim de « de naut en bas ».
Alucar / alumar / inflamar : metre lo fuòc endacòm.
Amodar la pendula vòl dire tornar montar la pendula.
Donar d'ample vòl dire delargar, liberar, destibar.
Donar d'ample a un aucelon, a un presonièr, a una còrda.
Las doas biaças d'una bicicleta. A de biaças jos uèlhs.
Un colant es un anèla de cortina o un anèl de colaret de femna.
Colar vòl dire empegar / encolar: enduire de còla o de pega.
Colar vòl dire tanben costar. Quant te còla ton Laguiòla?
De bon grat e mai ça que la : qu'aquò t'agrade o pas.
Menar una vida de Cocanha es la se passar fòrt plan.
Èsser pas a nòças vòl dire trimar / patir / far en pena.
Me fas secar: m'embèstias (m'importunas) bravament!
Veirà pas la flor dels peses vòl dire passarà pas l'ivèrn.
Me fas susar! / Me fas secar! (M'embèstias / m'importunas.)
Molestar qualqu'un es l'embestiar, l'importunar, l'emmerdar.
Sèm pas tròp debonorièrs : arribam pas tròp de bona ora.
S'afanar vòl dire se despachar (se preissar / se coitar).
L'umiditat aglutina la farina. La pluèja aglutina la posca en fanga.
«A mon agrat» vòl dire « que m'agrada, que me conven ».
Venir pus grèu vòl dire s'agreujar (venir pièger / s'agravar).
S'agusardir, s'agusir, s'acoquinar (venir gus, paucal).
La salmoira (la salmora) se ditz tanben « l'aigasal ».
L'aigardent se ditz tanben « de blanca» o « de tressièis »,
Se sentir d'aise vòl dire èsser a l'aise (èsser pas geinat).
Aquò me fa aissa: aquò me ven a revèrs (me repugna).
Acabatz d'intrar ! : intratz, intratz ! que vos esperàvem.
Es un passapaís : un barrutlaire, un rebalaire, un vagabond.
Baste que ploguèsse ! (seriam contents que ploguèsse).
Virar batas vòl dire morir (defuntar) o crebar (bèstias).
Baug, -ja, vòl dire fòl, -a ; falord, -a ; folastre, -a.
Una arca (un baut) es un còfre de fust per servar lo gran.
lès! que siás baug (falord)! Alícia èra bauja de dolor.
Baujum vòl dire baujariá, falordièira, extravagància, foliá.
Un bavard, en occitan, es un confleta (un vanitós).
Bavardar, en occitan, vòl dire se conflar (se vantar).
A bèl èime: a bodre, a foison, a roncéncia, a volontat.
Un bèl (un polit) image. Un òme bèl: un òme grand.
Soi enlusernat, soi enlugrenat : los uèlhs me fan quatre.
Se gratar lo bescle vòl dire se gratilhar, se cosserguejar.
Florentin, siás un ase cap e tot: siás un brave ase.
Siás un ase! : siás un piòt / siás un api / siás un pèc!
T'assolidi (t'afortissi / t'asseguri) que plourà pas encara.
Far aissa vòl dire poder pas endurar / atissar / aver en òdi.
Un atots es una carta mèstra o un brave (fòrt) emplastre.
Atretant que: mentre que, pendant que, del temps que.
Al mai córrer: al brutle / a la buta-buta / plan vitament.
Cotigar o cosserguejar vòlon dire tanben far de cossergues.
Far de cossergues : gratilhar qualqu'un per lo far rire.
Cotilhonejar es femnassejar (acotir / córrer las femnas).
Es pas de creire: sembla pas possible de creire aquò.
Créisser vòl dire butar, grandir, possar, augmentar.
Macassiu, me soi cremada la man! (me soi facha una cremadura).
Cremesin vòl dire roge-sang (vermelh que tira sul violet).
La crèma del lach se ditz tanben la crosta del lach.
Ajas pas crenta: ajas pas paur; ajas pas vergonha.
Aquò me pòrta crentassa : aquò me fa bravament paur.
Se cremar: se brutlar; se rimar / se rabinar; se brossar.
Veja aquí! vòl dire « Qué vòls, i podèm pas mai! ».
Arpejar (arpinar, arpissar) vòlon dire engraunhar.
D'arracacòr vòl dire a contracòr (amb repugnança).
M'arraca de partir: me pòrta pena (penassa) de partir.
Vai-t'en far quatre passes : (vai- t'en far un torn) / vai te passejar.
Per destenembre: per mesgarda o per oblidança (oblit).
Far despissar qualqu'un: li copar lo gèt, de lo susprene a urinar.
Siás un margue! : siás maladrechàs coma un de pòrc!
S'assetar es un sinonim de se sèire. Assetat a taula per sopar.
Son d'acòrdi (son tombats d'acòrdi, se son meses d'acòrdi).
Dapàs: al pas / pas per pas / doçament / doçamenton.
Los que sabon pas dire lo clitòris dison lo dardalhon.
Un fer de caval. Una sopa de lach. Un pescaire de linha.
Un molin de vent. Un molin de cafè. Un molin d'òli.
Lo decan de la vila.Un decan de glèisa. Un decan de facultat.
A la decebuda: a la bimbòla / a la bobosa (consí que siá).
Afrabar vòl dire arroínar, malgastar, degalhar / far perir.
Una cresta de gal, de galina, de paret, de montanha.
Aver la crespina: èsser astruc / benastruc / benastrugat.
Una crisi politica. Una crisi morala. Una crisi economica.
Un periòde critic. Malautiá critica. Situacion critica.
Una istòria crostilhosa es une istòria calhòla (pebrada, crusa).
Una caissa cubica es en forma de cub. 27 es lo cub de 3.
De culèfas son de coscolhas de legums, o de causas paucval.
Prene cura de : prene suènh de / se n'ocupar coma cal.
N'ai pas cura: me'n viri / es pas lo meu problèma.
Far una cura termala, una cura de sòm, un cura de rasims.
Curar un malaut es lo garir. Curar un òs es lo rosegar.
Fugir al grands quatre dalhs : fugir als grands quatre pès.
Desentutar es far sortir quicòm de sa tuta (de sa tuna / ... trauc).
Desjónher vòl dire desligar del jo, o se prene la retirada.
Escopir agre: se saber mal de quicòm e o fa saber.
Las tubas, d'unes las sonan « nèblas », d'autres « fums ».
Qualqu'un de demandet es qualqu'un que demanda de contunh.
Bogressa de cavèca! es un qualificatiu insolentaire.
Cavilha (adj. m. e f.) : cèrcabregas, cèrcadisputas, cèrcaguirguilhs.
Non pas cèrtas! vòl dire: Que non pas! / Segurament pas!
«Me'n chauti » : aquò me ditz. (fòrt emplegat en lenga parlada).
«Me'n chauti pas» : m'en viri / me'n fiqui / aquò me ditz pas.
A chicas e micas: chiquet a chiquet / pauc a pauc.
Aquò me fa chifrar: me far soscar / aquò me fa taína.
Pff ! aquò val pas un chicre: aquò val pas res per res.
Chucar una dragèa es la suçar. Chucar lo sen: tetar.
Sens chuc ni muc: ni cabra ni boc (sens cap de gost).
Una malastrada (astrada mala) es un desastre / un malastre.
Un desavèni (desaven) es un malparat, una malaventura.
Una malastrada es tanben una malabosena (desaventura).
Desbadarnar vòl dire alandar quicòm (o dobrir en grand).
«Devèrs» vòl dire « en direccion de » / « cap a ... ».
Aquò me ditz : aquò me conven. Aquò me ditz pas res.
Soi pas de ton dire: pensi pas coma tu / soi pas d'acòrdi.
Discortés es un polit sinonim de lord o de malgraciós.
Far son dòl de quicòm vòl dire se resignar a sa pèrdia.
Fugir al brutle vòl dire s'enfugir a cambas-ajudatz-me.
A bon drech anar: a bon drech. Drech e drech : en fàcia.
Dieu o me da / Dieu o me dona! es una mercejament (un mercé).
Dieu me damne ! (Dieu me delisca !) es un renèc (un damne).
«Dieu me dèlle » es una desformacion de « Dieu me delisca! ».
Me damne pas! es pas un renèc, qu'es una pregària.
Medanse ! es un biais de dire pas lo renèc « Me damne ! ».
È ben! (è ben ara !) sèm polits ! : sèm dins un malpàs !
L'advèrbi « a bèl èime» : a profusion / a foison / a roncéncia.
S'eissaurar vòl dire s'airejar o s'estorrar (se secar).
Embabiar es sinonim d'enjaular, d'embelinar, d'enfachilhar.
Canturlejar vòl dire cantar a mièja votz o pèrdre lo cap.
Laissar d'argent dins las cartas : utilizar pas son jòc coma cal.
Embrenicar es embricar (polverizar) de pan en micarèlas.
Soi bravament empoisonat (fòrt embestiat) per aquel afar.
S'enarcar vòl dire se desplegar o se corbar en forma d'arc.
Un malparat es un perilh (un malastre) imminent (que menaça).
Una malparada es una malastrada (un malaur / una catastròfa).
Encambar (enforcar) un caval vòl dire montar a caval.
Encens se ditz tanben oliban, qu'oliban es un sinonim d'encens.
Una encisa es un pas de montanha o una entalha o una encision.
Anar a l'endavant de qualqu'un es anar a son encontre.
D'ara endavant: a partir d'ara. D'aicí endavant: a partir d'aicí.
Un desavèni (un desaven) es un contratemps, un inconvenient.
Enfachinar e enfaitilhar son de doblets d'enfachilhar.
Aquel femorièr pudís qu'enfalena (put qu'empoisona).
S'enfòrabandir vòl dire s'esventar / s'escampilhar.
S'empebrinar (far de pebre) vòl dire se metre en colèra.
S'enfuocar (s'entamar) vòl dire tanben se metre en colèra.
S'enfuronar vòl dire s'enrabiar (venir rabiós, furiós).
Engabiar vòl dire metre en gàbia. (Engabiar un aucelon.)
Engaubiar vòl dire ensenhar qualqu'un a far quicòm.
S'engaudir o s'engausir vòlon dire s'alegrar (venir joiós).
Esbodenar es conflar quicòm al punt de o far espetar.
Escabassar quicòm es o magencar (ne copar la cima).
Escafar vòl dire far disparéisser, esfaçar, suprimir, raiar.
Soi escafarlit : soi abenat / arredut. (ne pòdi pas pus).
Un escag : un retalh d'estòfa, quicòm de passa, un cèrt nombre.
Una escarbicada es una falordisa, una escarlimpada, una lunada.
Una escarcèla es un esquelèt. Una escarsèla es una borsa.
Una escòrna es un afront, una insoléncia, un escarni.
Una brava escorreguda: una brava tirada de camin.
A l'escorreguda: a la buta-buta, al brutle, a l'escorsa.
Escumar las olas : o se prene tot, sens laissar res pels autres.
Aquò val pas un escupit (un escopit) : aquò val pas res per res!
A l'escorgasèla vòl dire a caval, a cavalhons, a cavalin.
S'esfogassar es s'aplatir o s'espotir coma bosa de vaca.
S'espadelar: s'espatar ; s'aplatussar ; se bresar la noseta.
S'espalancar : s'espandir o s'estirar d'esquinas voluptuosament.
S'espalhassar: s'espatar / s'aplatussar ; s'espalancar.
Especigar vòl dire espelucar (far quicòm menimosament).
Espeiregar (espeirar) es amassar las pèiras de per un camp.
Espelanhar es levar la pelalha o la rusca de quicòm.
Espelar o escorgar un animal es levar la pèl d'aquel animal.
Far las espèrras es se convulsionar abans de morir.
Una espillada es una rosta, una tanada, una tabassada.
Una question pòt èsser espinosa; una persona tanben.
Espofar (espofir) es espetar de rire ni per se reténer.
Espofinar, espofidar son de doblets d'espofar e d'espofir.
S'espompir vòl dire s'encreire, se vantar, bufar, se conflar.
Esquiu vòl dire abrupte, escalabrós, de mal escaladar.
S'esquivar: se tirar de pels passes mai o mens a l'amagat.
L'adjectiu estandard vòl dire confòrme a la nòrma.
Estiflar vòl dire siblar amb un estifle (un estiflau, estiflet, siblet).
Estiflar es fiular (siblar) amb la boca en cuol de galina.
L'òm pot atanben estiflar amb dos dets dins la boca.
Estilar vol dire formar, ensenhar, domdar, domesticar.
Estimar mièlhs : estimar mai, preferir, tant aimar / aimar mai.
Un estomagal es una una dolor d'estomac o un còrcachal.
Un còrcachal es un sarrament de còr o un brave estonament.
Esventar un secret es l'escampilhar dins lo vent (lo divulgar).
Las defensas d'elefants son d'evòri; las bòlas de bilhard tanben.
Nòlre vòl dire sentir a bon. Una nolor es una bona sentor.
Se virar de tot vòl dire se fotre de tot, ne téner pas compte.
Çò de passa / çò en mai se ditz tanben çò excedent.
Exporgar quicòm es o netejar d'un biais o d'un autre.
Las exporgas son lo ventum, lo rafatum, las escobilhas.
Expurgar e exporgar son de doblets que vòlon dire netejar.
Fadejar vòl dire badinar (parlar pas seriosament) o folastrejar.
Fadejas o qué? (Badinas o qué? / Parlas per de rire o qué ?)
Un faissèl es un ensemble de causas apariadas en longor.
Un faissèl de brancas. Un faissèl (un ensemble) de pròvas.
Un faisselièr es un buscalhaire (un amassaire de broquetas secas).
Çò falb (çò faub, çò faubèl) es çò de la color d'un leon.
Falbet (faubet) vòl dire a l'encòp « de color falba », o « garrèl ».
Una falha es una manca, una fenda, una fendascla.
Lo fallus es lo membre viril o un simbòl del membre viril.
Camin fangós. Airal fangós. Aiga fangosa. Vestits fangoses.
Un fètus se ditz un fanfanhon, un creaturon, un nadon.
Una fantasma (un fantasma) es una vision quimerica.
A la fardolha : en desòrdre, a la buta-buta, vitament.
Farfanejar es metre son nas pertot ont cal pas (importunar).
Farfantejar es se conflar, fanfaronar, se vantar, s'encreire.
Una farlanda es una escarbicada, una espingada, una folastrada.
Far farlanda vòl dire far de las seunas / folastrejar.
Farlatar vòl dire trafegar, falsificar, farlabicar, matrifusar.
Un faudal es un davantal o tanben lo baticòl del bestial boin.
Una fendalha (una fendilha) es una fenda puslèu menuda.
Fil de fèr. Camin de fèr. Fèr d'alisar. Fèr de soudar.
Un festuc: un palhús, una ficha, un cafi, un brin de palha.
Lo fic es una tumor. Fic del fraisse. Fic del caval, del moton.
Se ficar de : se virar de / se fotre de / se trufar de.
Fichar vòl dire espintar quicòm o classificar quicòm.
Un fion (una fionada) es un mot que fissa / que fa mal.
Un fiston es lo minhard, lo minhòt, lo favorit d'un pederasta.
Fixar (espintar) un pal dins la tèrra. Fixar un clavèl per la paret.
Un flandrinaire es un lambiardejaire, un musardejaire.
Flandrinar / flandrinejar es s'atardivar dins tot çò que l'òm fa.
Un flòc de quicòm es una porcion pichona de quicòm.
Carreg fluvial (relatiu a un fluvi). Pesca fluviala. Plantas fluvialas.
Dins la fòga (l'afogament) de l'accion: dins lo fuòc de l'accion.
Foissar vol dire fissar / ponchar / agulhonar / fionar.
Un foisson (un fisson) es un agulhon (una agulha pichona).
Una folhòla es una botiòla (una bula d'aiga o una vesicula).
Quicòm de fonccional es plan adaptat a tala o tala fonccion.
Un aplech fonccional. Un ostal fonccional. Un mòble fonccional.
Fondamental vòl dire radical / capital/essencial.
Una fontanilha es encara pus pichona qu'una fontanèla.
Una femna forçada es una femna qu'es estada violada.
Forfolhar es cercar quicòm dins un forfolh (fordol).
Una formula estereotipada es una expression tota facha.
Un formulari : recuèlh de formulas o imprimit administratiu.
Una fornasa es un grand fuòc que crèma bravament.
Una fòssa (un cròs) es un trauc per enterrar un defuntat.
Fotre es aver de relacions sexualas, o tanben ficar, flancar, getar.
Fraccion decimala. Fraccion algebrica. Fraccion de ena part d'una minuta ; classa de segonda. ">segonda.
A tota frécia : al brutle / a la buta-buta / a cambas-ajudatz-me.
Temps fresc. Novèla fresca. Uòu fresc. Peissum fresc.
Pintura fresca. Mina fresca. Votz fresca. Prene lo fresc.
Una fresca es un pintura per una paret pas encara seca.
Fugir un perilh: s'enanar per escapar a un malparat.
Quand agèri fum d'aquò (quand n'ausiguèri parlar).
Un fumairòl: fum de tròç de lenha mal carbonizat.
Un fumarèl es un sinonim de fumairòl e de fumairon.
Una fusta es una longa pèça de fust que se'n fa de carpentas.
Lo fustam es l'ensemble de totas las fustas d'una carpenta.
Una fustalha es un recipient de fust per de liquids (vin, liquors).
Un forn de pan. Un forn de cosinar. Un forn de cauç.
Fornicar es cometre un pecat de luxura en general.
De fornilha es de lenha menuda per calfar un forn.
Forra-borra: abarreja / mescladament / en desòrdre.
Una plaça fòrta. Una natura fòrta. Una volontat fòrta.
Se far fòrt de far quicòm: se dire capable de far quicòm.
Per fortuna vòl dire per azard / per escasença / fortuítament.
Fosc vòl dire escur, trebol, nívol, tubós o solombrós.
Gadal/gadalós / gaujós / gai / alègre / joial son de sinonims.
Gaireben vòl dire pauc se'n manca o pauc se'n manquèt.
Se galaminar al solelh: s'espatarrar (s'estirar) al solelh.
A gal gas vòl dire a foison / en abondi / a bodre / a roncéncia.
Venguèron a galòp (als quatre galòps / al brutle / a la buta-buta).
S'enfugiguèron a la galopada (a grand galòp / als quatre galòps).
Bogre de ganèl! : bogre de coquinàs / bogre de pistolet!
Ganhar una batalha. Ganhar la vida. Ganhar gròs.
Ganhar la vila (arribar a la vila). Ganhar de terren.
Ganharàs de temps. Ganharàs pas res a t'encolerir.
Gardar las fedas. Gardar lo lièch. Gardar un secret. Gardar la lei.
Gardar l'ostal. Dieu te garde vòl pas dire Dieu te'n garde.
Garda-me un talhon de fogassa. Garde-te plan de sortir!
) ">O vos garentissi : o vos assolidi, o vos afortissi fòrt e mòrt.
A gasòfi : en abondància, a foison, a roncéncia, a volontat.
Generós vòl dire tanben de natura nòbla. Un vin generós.
Quicòm de gigantesc es quicòm de bravament grand.
Una gingla es una gimbla, una vèrga, una gaula, una gaulissa.
Una gipièira es tanben una peirièira de plastre o un forn de plastre.
Un girgon es lo parlar especial d'un grop de personas.
Girgon medical. Girgon de la Borsa. Girgon informatic.
Una glevada es una bosiga, una artiga, una frachiva, un eissart.
Lo glòb ocular. Lo glòb del solelh. Lo glòb terrèstre.
Se gobiar: se corbar; se plegar; se getar / se desgetar.
Aquela pòst s'es gobiada d'a fons (s'es completament desgetada).
Far gonha o far gonheta vòl dire far gòrja (far enveja).
Un gorrimand es un passapaís (un vagabond) o un paucval.
La gorrimandalha es la vagabondalha o la truandalha.
Quicòm de gorrin es quicòm d'indecent o de fòrt calhòl.
Lo cinemà gorrin es lo cinemà pornografic (pornò).
Un gorrin (un gorret) es un pòrc pichon (un porcelon).
Una gorrina es una prostiturda (una puta) o una lesbiana.
Aquel òme es un brave gos! Quina gossa de femna!
En lenga parlada, un gradat se ditz puslèu un galonat.
Una lenga granada es una lenga abondosa e qualitosa.
De granalha es de metal redusit a tròces menuts menuts.
La carrièira grand. La cadièira grand. La messa grand.
Çò grandiós (quicòm de grandiós) amoda l'admiracion.
Vos grandmercegi (vos disi un grand mercé) per tot aquò.
Granolhar vòl dire coarnar (carcanar) o raufelar (raufelejar).
Escopir gras vòl dire escopir espés (escopir d'ustras).
Tossir gras es tossir espés. Un rire gras es un rire espés.
Viure gras es viure dins l'abondància (la se passar plan).
De graveta es de gravièr fin e lis utilizat per las finicions.
Un grelh pòt èsser un riquet, un borron o un naissilh.
Grellar: crivelar: triar amb una grella (un crivèl).
Una grifol es una sorga (una font) o una fontana salhenta.
Un grin es un acrin; o un cingle; o un angle de fust o de pèira.
Una guitarrà es un instrument de musica pels mainatges.
Fai a ton idèa (a ta guisa) / fai de ton sicap / fai coma volràs.
Un idiòme es lo parlar particular d'un país o d'una region.
Un gas ilarant es un gas qu'amoda (que delarga) l'ilaritat.
Una imna es un cant religiós que se canta a la glèisa.
Un imne es un cant patriotic que se canta quand ne vira.
çò imprecís es una manca de precision e de clartat.
Quicòm d'imprevist es quicòm qu'es pas estat programat.
Un imprimit es un libre, un librilhon o un formulari.
Un formulari es una formula administrativa o autra.
Aquò m' incombís a ieu (es de mon dever, de ma responsabilitat).
Çò incombustible es quicòm que pòt pas èsser cremat.
Incontinéncia de paraulas. Incontinéncia d'urina.
Un propaus inconvenent es un propaus que passa l'òsca.
Passar l'òsca vòl dire passar la mesura, passar los limits.
Una forma indecisa es una forma indistincta (qu'es pas neta).
Un temps indecís es un temps qu'arriba pas a se metre al bèl.
Un sorire indecís es un sorire dobtós (qu'es pas franc).
Çò indivisible (indivisable) pòt pas èsser divisit (divisat).
Una causa inèpta es una causa completament estupida.
Una posicion inexpugnabla es invencibla (pòt pas èsser presa).
Una sentor infècta es una sentor que put bravament.
Çò infim (quicòm d'infim) es pichon pichon o insignificant.
L'ingèni es l'ingeniosotat, l'abiletat, l'adreça, lo saber far.
Inicial: qu'es al començament o que marca lo començament.
Iniciativa: accion del primièr que propausa quicòm.
Injura vòl dire insolentariá (ofensa) o deterioracion.
De paraulas injuriosas son de paraulas insolentairas.
Un innocent es qualqu'un qu'a pas fach res de mal.
Inocent (amb un sola ' n ) ">N) vòl dire insensat / caluc / fòl/falord.
Innocentar un acusat es lo lavar (lo blanquir) de tota fauta.
Un inocentàs es un fòl/un gròs caluc / un falordàs.
lnquisicion: enquèsta adamantina e sovent arbitrària.
lnsidiós vòl dire rusat, sornarut o enganiu (enganaire).
Demandas, paraulas insidiosas. Una malautiá insidiosa.
En lenga parlada « insipid» vòl dire « inocent» (falordàs).
Un problèma insoluble pòt pas èsser solucionat per degun.
Una substància insolubla pòt pas èsser dissòuta per res.
L'instinct es un impuls natural independent de la rason.
Una insubordinacion es una manca de subordinacion.
Quicòm d'insuportable es intolerable, de mal endurar.
Una guitarra es pas brica (es pas ges) una guitarrà.
Un dròlle insuportable es un dròlle de mal suportar.
Suportar vòl pas jamai dire sosténer, ni mai encoratjar.
Intacte (inalterat), en lenga parlada, se ditz sencer.
Estransinar una persona o una bèstia es la crebar de trabalh.
Intercambiar vòl dire escambiar / bescambiar / concambiar.
Una dificultat invencibla pòt pas èsser mestrejada.
Una invectiva es un insult violent (una insoléncia violenta).
Una costuma inveterada es una costuma vièlha que jamai.
Invocar es pregar per aver l'ajuda de Dieu o d'un sant.
Invocar vòl dire tanben allegar (donar per excusa).
Titanesc, gigantesc, faraonic ... son d'iperbòlas a la mòda.
«Ipso facto » es un latinisme que vòl dire automaticament.
Una irizacion es una coloracion a las sèt colors de l'arcolan.
Violet, indi, blau, verd, jaune, arange, roge ... tal es l'arcolan.
Ironda / aronda / irondèla son de tèrmes sinonims.
Una crenta (una paur) irracionala es una crenta absurda.
L'isorèl es la marca comerciala d'un panèl de fibra de fust.
Un ispanisme es un mot espanhòl utilizat dins una autra lenga.
Un(a) ispanista estúdia la lenga e la civilizacion espanhòlas.
Un ispanofòn es qualqu'un de capable de parlar espanhòl.
Un jaç es un airal (un endrech) que l'òm i se jai, òme o bèstia.
Japar: butar un cridal (cans) o quitar pas de parlar (òmes).
Una jaula (una cèla de preson) es una cambra de preson.
Lo jaulièr o la jaulièira da pers. del sing. Ten-lo coma cal. ">ten las claus de totas las jaulas.
Una joanada es una flambada de blima de genèst seca.
Un joièl es una pèira preciosa, un brilhant d'aur o d'argent.
Jogar una pèça de teatre. Jogar d'argent. Jogar gròs.
Una jurada es una amassada per jutjar quicòm o qualqu'un.
Un labirint es un enrambolh de camins o de galariás.
Quicòm de lachós revèrta mai o mens la color del lach.
La laganha cs una matèria blancosa secretada pels uèlhs.
D'uèlhs laganhoses (cassidoses) laisson vinar de laganha.
Una lama de cotèl. Una lama de razor. Una lama de mar.
Lambiardar: musardejar / flandrinejar / milhauquejar.
Milhauquejar: avançar coma una milhauca / s'atardivar.
Se lamentar es se dòlre de quicòm amb planhs e plors.
Landar / landrar: passar país / se rodar / vagabondar.
Landrinar / landrinejar: musardejar / lanternejar / far pas res.
Se lassar / s'alassar / se cansar, se fatigar. .. son sinonims.
Cagar sus la lata es sinonim de « far rabas» (racar / abandonar).
Tirar de tot latz (costat) es tirar de drecha coma d'esquèrra.
Lausar qualqu'un vòl dire lo lausenjar, lo vantar, lo felicitar.
Un lengòt es una pèça de metal en forma de lenga.
La lenha: brancas d'arbre o d'estèlas de fust per far fuòc.
Se prene la part del leon es se prene la part pus brava.
Levar las aurelhas / quilhar las aurelhas / tibar las aurelhas.
Levar (culhir) la vianda de pels camps. Levar (quilhar) un ostal.
Levar lo : s'enanar ; racar / far rabas / fugir un trabalh.
Lifar vòl dire frelhar quicòm (o qualqu'un) sens o (lo) tocar.
De limpa es un liquid vescós o de sorra (fanga / baldra) vescosa.
Limpar vòl dire resquilhar / lisar sus quicòm de vescós.
Limpid vòl dire plan clar, blos, de fòrt bon comprene.
Cèllimpid. Agach limpid. Aiga limpida. Explicacion limpida.
Linde vòl dire cande, clar, transparent. Una aiga linda.
Linde vòl dire tanben prim, linge, tèunhe. Una filha linda.
«En lòc de » / « allòc de » son sinonims de « en plaça de ».
En qualque lòc : endacòm. Pas enlòc : dins cap de lòc,
S'esbudelar es s'espetar lo ventre (pèrdre sos budèls).
Assucar vòl dire terrassar en tustant sus la suca (sul cap).
Una màfia es una organizacion criminala en general.
Màger vòl dire pus grand, pus vièlh, pus important.
Se prene la màger part es se prene la part pus brava.
Lo jutge màger. La torre màger. La qualitat màger.
Lo magnetisme es la fòrça atractiva amodada per un aimant.
Agulha magnetica. Atraccion magnetica. Agach magnetic.
Magnetisme terrèstre. Magnetisme animal. Influx magnetic.
Lo mot maire (capmèstre / consol) es un mot plan occitan.
Lo maire de la comuna es lo capmèstre de la comuna.
Lo major es lo mètge (medecin) militar. Es tanben lo det gròs.
Mal temps. Mala vida. Mala vista. Mala solucion. Mala prada.
Mala fin : puta fin. Mala poison: poison violenta. Mala umor.
Una malastrada es un malastre (un malaíír / un malur).
Se malendralhar (se malencaminar) : s'encaminar pas coma cal.
Un maltevòli es un malastre / una malastrada / una malastrugada.
Badar las lucas es dugar: agachar boca badada e desocupat.
Passar per malha: s'escapar d'un filat o d'un perilh.
Malhòl: plan de vinha jove, borrassa de nene o vestit de banh.
Lo malhum internacional se ditz tanben « internèt ».
Malleable: capable d'èsser estirat, plegadís, docil.
Lo metal pus malleable es l'aur. Lo Juli es malleable.
Un mamèl es un teton o una poncha d'aplech arrondida.
Una mamèla: popa (sen) de femna o somés de bèstia mamifèra.
Parar la man: mendicar. Donar un còp de man: ajudar.
De primièira man: de flor. De ena part d'una minuta ; classa de segonda. ">segonda man: d'ocasion.
De fust manat (tamarit) es de fust qu'a perit, que val pas res pus.
De fust mannat es de fust de flor (de primièira qualitat).
Una manca es quicòm que fa defaut o una omission.
Mandar (enviar) una letra. Mandar un còp de ponh.
Manhagar: alispar / careçar / calinar / calinejar / tolhorar.
Far de manhagonetas : far de careças o de cossergues.
Lo maquis de Corsega. Lo maquis de l'administracion.
Una mar de paraulas (un delugi de paraulas), pas mai!
Un cravatat es un òme que, cadajorn, pòrta cravata.
De racacòr (d'arracacòr) vòl dire a contracòr (lo pese gròs).
Soi arredut (abenat / fòrt las, fòrt cansat, fòrt fatigat).
Amodar vòl dire metre en brand, metre en movement.
Brandís-te ! : bolèga-te ! Se brandiguèt : se boleguèt.
Un brave emplastre es un viramarion (un emplastre fòrt).
Buscalhar vòl dire amassar de buscalha (de bròcas secas).
Far antecambra vòl dire esperar son torn d'èsser recebut.
Rodar l'antifa vòl dire far la tralla, se rodar / vagabondar.
Aprigondir un trauc es lo far pus prigond (pus plond).
Aprigondir una question vòl dire l'estudiar coma cal.
Capegèt sulpic que ) ">òc : capegèt sulcòp aprobativament.
Capegèt que non (faguèt signe del cap que o voliá pas).
Quicòm d'infim es pichon pichon o quicòm d'insignificant.
L'ingèni es l'ingeniositat, l'adreça, l'abiletat, lo saber far.
Qualqu'un d'ingeniós tròba aisidament de solucions.
Inicial: qu'es al començament o que marca la debuta.
Iniciativa: accion del primièr que propausa quicòm.
Injura vòl dire insolentariá (ofensa) o deterioracion.
Una ipotèca es una caucion (una garentida) per un creancièr.
Una ipotèca es un empachament pel debitor del creancièr.
A Ipolit, la banca li metèt una ipotèca sus totes sos bens.
A l'Ipolit, lo seu ostal es ipotecat per un brave brieu.
Una mena d'ipotèca se marguèt alara dins lors relacions.
) ">O sabes, Justin, que siás una brava ipotèca, o sabes ?
Pausar los uèlhs sus qualqu'un o sus quicòm (agachar).
Pautrir / prautir: poltrir / pompir / caucar / somsir ...
Una istòria pebrada es una istòria bravament calhòla.
Jogaire, caçaire, pescaire, rodaire, badaire ... pecaire!
Pecolar un banc, una cadièira es lor tornar far un copat.
Quilhar qualqu'un sul pedestal es lo remirar aicisèm (fòrça).
Una pèira ficada (una pèira plantada) es pas una pèira levada.
Peiras ficadas e pèiras levadas son de monuments megalitics.
Se tustar lo pitre es un biais de confessar sa culpabilitat.
Lo pel (lo pial) es pas la pèl; lo pel (lo pial) buta sus la pèl.
Pelar un frucha. Pelar un lapin. Pelar un pòrc. Pelar la pelena.
Se far pelar / se far tondre / se far rascalar / se far metre cuf.
«Al pus fòrt la pelha! » vòl dire « Que lo pus fòrt ganhe ! »
Metre sa pelha a la bugada: metre son nas endacòm.
A pro pena / a pro penas / a malas penas : dificilament.
Mois vòl dire imoissat / moste / mostós / umid / umorosit.
Un animal o un òme moisset es cortaurelhat (a las aurelhas cortas).
Una pèira molar es una pèira que pòt molar (espotir).
Molin de cafè. Molin de pebre. Molin de vent. Molin d'òli.
l n'a pas un molon / i n'a pas aicisèm / i n'a pas gaire.
Del moment que / estant que / vist que ... son sinonims.
Far la mona / far la monha / far la figa / far lo morre.
Monastièr / mostièr / monastèri ... son tres sinonims.
Èrem pas grand mond (èrem pas espesses, èrem pas gaires).
Los fausflòris son las futilitats de la vida mondana.
Un mon òci e (un monucle) es un veire de luneta per un sol ucle.
Un monolit es un monument de pèira que se da pers. del sing. Ten-lo coma cal. ">ten del tròç.
Un monològ (un solilòqui) es lo parlar d'una sola persona.
Monopolizar l'atencion es atraire l'atencion de totes sus tu.
Far mar e mont es far miranda (plan capitar / far de miracles).
Una montanhòla (una montanharda) viu a la montanha.
Montar un ostal: quilhar un ostal. Montar (quilhar) lo drapèu.
Montar lo cap a qualqu'un es l'escaufestrar contra un autre.
Montar lo còp a qualqu'un es li far creire quicòm de fals.
Montar a caval d'escambarlons (camba aicí-camba alà).
Montar a caval d'assetons (las doas cambas del meteis costat).
Accion mala. Bèstia mala. Camin mal. Mala fam. Mala bofa.
Mala gent. Mala mòrt. Mala paur. Mala pèsta. Meissant mal.
S'esclafar vòl dire s'espotir, s'aplatir, s'espetar, se crebar.
Un espicon / un estançon (una apièja) es un pal de sosten.
Una replica mordenta es una responsa que mordís (que fissa).
Istorian objectiu (imparcial). Testimòni objectiu. Estudi objectiu.
Un Occitanofòn es qualqu'un que paria aisidament occitan.
Marcha vòl dire frontièira, limits, país que fa talvera.
Marchar vòl dire marcar lo pas puslèu que non pas caminar.
Los soldats marchan quand lo galonat lor fa marcar lo pas.
Se marfondre es se rosegar / se far de meissant sang.
Mannotejar vòl dire rondinar / romegar / marmussar.
Marrana es un sinonim de decesa, mortina, epidemia.
Una marrega es un mantelàs de cuèr, o de crin, o de lana.
De marridalha: de rafatalh / de rafatum / çò marrit.
En occitan, marronar vòl pas dire repotegar / romegar.
Marronar, en occitan parlat, vòl dire biscar / escopir agre.
Un martir es qualqu'un qu'endura o qu'a endurat un martiri.
Marelh / maruèlh es una color sinonima de burèl o de maurèl.
Quicòm de massís se compausa d'una massa compacta.
D'aur massís. Un castèl massís. Una femna massissa.
Un mastodont es una persona o una causa qu'es enòrma.
Masuc / buron: ostalon de montanha que i se fa de formatge.
Una mata es un borrilh d'èrba, de pel, de brotas o un bosquet.
Créisser vòl dire butar, possar, grandir, grossir, augmentar.
Cremesin vòl dire roge-sang. Una color cremesina.
Sentís a cremat (a rabinat, a rimat, a brutlat, a usclat).
La crenta es l'apreension, la timiditat, la pudor o la vergonha.
Ajas pas crenta: ajas pas paur; ajas pas vergonha.
Qualqu'un de matinièr es una persona que se lèva matin.
Òm pòt èsser debonorièr (arribar abansora) quora que siá.
La matricula es un registre que i son portats de noms.
Una matrona es puslèu una levandièira que non pas una asortaira.
La mesolha es çò pus mòl dins una planta, dins lo pan ...
Los sibornièrs (las pèiraslevadas) son de megalits.
Las peirasficadas (las pèirasplantadas) son tanben de megalits.
Meissant es un mot plan atestat per dire marrit o emmalit.
Mejanar es separar quicòm amb una mejana (un corondat).
Ondada de tristum. Ondada d'amarum. Ondada de colèra. Ondada de jòia.
Ondejament de las espigas dins lo vent. Ondejament de la mar.
Las ondulacions de la mar. Las ondulacions d'un froment.
Parlar onèst. Prètz onèst. Biais onèst. Educacion onèsta.
Quicòm d'opac laissa pas passar la lutz, o es pas clar.
Al senscontra de ... es un autre biais de dire a l'opausat de ...
A l'ora d'ara es un sinonim de al jorn de uèi (al temps que sèm).
Òrda: batsenh / tòcasenh / raida ... son de sinonims.
Se pòt dire tanben campana-martèl/alarma de fuòc o de guèrra.
L'Òrdre dels mètges. L'Òrdre dels Jesuttas. L'òrdre public.
Una orfanèla es una rega soleta en cima de pagina.
Una veusa es una rega (una linha) sola en bas de pagina.
La talvera d 'un camp es la lisièira o la contornièira.
Una membrana es una lamèla tèunha e sopla de teissut organic.
Una membrança es un recòrd, un sovenir, una memòria.
Un memorial es un registre o un monument commemoratiu.
Memorizar quicòm es o s'encapar (o se metre dins lo cap).
Menar un tractor. Menar una bòria. Menar un afar.
Mencionar quicòm es ne far mencion (o senhalar / o indicar).
Un purista pòt pas endurar la pus mendre excepcion a la règla.
Una meneta es una beguina / una devòta / una beata.
La lenga parlada ditz puslèu lo mes que non pas las menstruas.
Far la meridiana: far prandièira (repaus de l'aprèsdinnada).
Mermar vòl dire diminuir, demenir, baissar, descréisser.
Un mesadièr es un trabalhador logat al mes o a meses.
Mescladament vòl dire abarreja / forra-borra / en desòrdre.
Un mescladís / una mescladissa: mescla / desòrdre / confusion.
Lo mesentèri es lo railà (membrana que sosten los intestins).
Per mesgarda vòl dire per destenembre o per oblit.
Una mestressa femna se ditz tanben una femna crestadobla.
Passar (despassar) la mesura se ditz tanben passar l'òsca.
Per a mesura que (a proporcion que) se fasiá vièlh ...
Aver las morenas vòl dire ne patir o èsser entristesit.
Morniflar qualqu'un es lo mocar (lo desparaular / lo clavar).
Mos: asimat / desafilat / desagusat / desbanat / cortaurelhat.
Morsegar / mossegar / mofidar / mordejar... son sinonims.
Una mòstra es una exposicion. Mòstra de libres. Mòstra de fossils.
Un mostre marin.Un mostre de trabalh. Un mostre d'ingratitud.
Mota de burre. Mota de tèrra. Mota de fems. Mota de nèu.
En lenga parlada un motonàs es tanben un celibatari.
Un motorista es un policièr a motò o un passionat de motò.
Mudadís / variable / movedís / cambiadís ... son de sinonims.
Lo muditge es l'estat de qualqu'un de mut o de lengaclavat.
Media es de latin, mas en lenga parlada disèm média.
Musar (musardejar) es pèrdre temps o èsser longanha.
Muselar un ors es li metre una muselièira (un morralh).
Muselar una persona es la condemnar a se calar (al silenci).
Un musquet es una nolença / un perfum / un fumet delicat.
Lo « g » de fogassa, de pigassa ... son de consonantas mudas.
La « n » finala, la de consí, de confessar. .. son lèumens mudas.
Mutilar : copar un membre o afrabar quicòm d'essencial.
La nuèch nadalenca. Un cant nadalenc (un nadalet).
Nadar coma un ròc es lo contrari de nadar coma un peis.
Nadar entre doas aigas es agachar de se comprometre pas.
Nadar dins l'òli es èsser content o aurós que jamai.
Nadar dins los embestiaments : èsser fòrt embestiat.
Nadar de reverseta es nadar d'esquinas (sus l'esquina).
Nadiu de Marselha / sortit de Marselha / nascut a Marselha.
Una paradura de joièls, de dentèla, de veirotalha (de quincalha).
Parar la saca es se laissar corroçar per qualqu'un sens dire res.
Parar l'aurelha / tibar l'aurelha: escotar atentivament.
A parasac : a bodre / a foison / a volontat / a profusion / aicisèm.
Un parasòl es pas un parapluèja, mas un parasolelh.
La filosofia o embraça tot. Qui tròp embraça mal embraça.
Un paratroneire es un biais d'aparar del tròn un ostal.
La Paraula de Dieu. Paraula d'òme ! Una paraula doça.
Aver la paraula. Portar la Paraula de Dieu. Téner paraula.
Mesurar sas paraulas. Gardar o balhar (donar) la paraula.
Pèrdre o recobrar la paraula. Demandar la paraula.
Un paravent es un panèl de fust o de tèla per s'aparar.
Parpalhonar / parpalhonejar son sinonims de parpalhejar.
Parpèlas d'agaça: menudalhas, bagateletas, besucarietas.
De doas parts una vòl dire la mitat. De tres parts una es lo tèrç.
A passadas vòl dire per temporadas / a passas / a bèlas passas.
La nimfomania es l'exacerbacion dels besonhs sexuals femenins.
Far ninar una quilhandra es far dormir una baudufa.
Una quilhandra es una baudufa (una perinqueta, un toton).
Trobar la maire (l'agaça) al nis vòl dire far una brava tròba.
Lo nisal es l'uòu laissat de contunh dins lo nisalièr.
Lo nisalièr (lo nisairòl) es l'airal que las galinas i ponon.
Nistar vòl dire sentinar / flairar, o furgalhar / furetar.
Nistassejar vòl dire sentinar o furetar pertot de contunh.
Èsser pas a nòças : far plan en pena / trimar / patir.
Cercar nòisa: cercar bregas (guirguilhs) / cercar querèlas.
Portar nòisa a ... : portar tòrt a ... Menar nòisa: gemegar.
La nolença vòl dire l'òlga / lo nòlre / lo perfum / la bona sentor.
Nom de baptisme : prenom / pichon nom / rèirenom.
Un nomada es una persona que se desplaça de contunh.
Un pacte de non-agression. De paraulas non agressivas.
Un non-cresent o una non-cresenta es una persona non cresenta.
Una non-fumaire es una persona non fumaira (que fuma pas).
Lo nonrés es çò qu'existís pas o qu'existís pas mai.
Lo punt de non-retorn es l'impossibilitat de tornar enrè.
De nonent vòl dire doçament / dapasset / doçamenton.
Nos de cravata. Nos de fust o de fustam. Nos de vipèras.
Lo nos del maridatge. Lo nos de la question. Lo nos d'un afar.
Un novelari es una persona que debuta dins quicòm.
Gai! es una interjeccion de brava suspresa o de dolor.
Gai, quin bruch! Gai, quin subte! Gai, quin sanctus!
Un subte es una brava (granda) suspresa o una brava paur.
Un sanctus es un brave tustassal/un brave tust ( còp).
Un òbit es una fondacion piosa volontada abans morir.
Una novena de messas o un trentenari de messas son d'òbits.
Una metafòra es una comparason, una figura d'estil.
L'amarum de la vida, la flor dels ans ... son de metafòras.
Un metèc es un estrangièr mai o mens agachat de fòrt naut.
Un metòde es un biais de far ordenat per arribar a una fin.
Metòde de cant. Metòde de dançar. Metòde de lectura.
Un esperit metodic trabalha metodicament (amb metòde).
Metre de ventre: metre de pança / metre de panolha.
Çò meu es çò que m'aperten o çò que se rapòrta a ieu.
La meu sòrre / la meuna sòrre / la mia sòrre / ma sòrre.
Per un òme, la meu / la meuna / la mia: ma femna.
Mièja ora: la mitat d'una ora. Mièg litre: la mitat d'un litre.
Una mifla es una gauta rebombèla o una brava sofla.
Miflar qualqu'un es lo soflar (li mandar un emplastre).
Ai las mimarèlas: soi enlusernat (los uèlhs me fan quatre).
La lenga parlada ditz rauba rasapet en lòc de minirauba.
Minor: mendre. Art minor. Ton minor. Problèma minor.
Fraire minor. Tèrça minora. La minora d'un sillogisme.
Un miraculat de la medecina. Un miraculat de Lorda.
Una estèla es una ascla (un esclap) : un esclat de fust.
Una miranda es un bèlvéser / un mirador / una bèla vista.
Far miranda vòl dire far meravilha (far de miracles).
Un miratge es una illusion d'optica o quicòm d'enganaire.
Lo miratge bufèc de l'argent. Lo miratge bufèc de la glòria.
Bufèc vòl dire van / quimeric / illusòri / vuèg / sens valor.
Mirific vòl dire meravilhós (qu'amoda l'admiracion).
Lo miserere, en lenga parlada, es la colica d'oclusion intestinala.
Cridar (bramar) cent misericòrdias vòl dire cridar tant e mai.
Far missara es sortir del tram (de la rotina) dels cadajorns.
Un mistèri es çò qu'escapa a la rason (çò incompreensible).
Una mistofla es una sofla amicala (un soflet amical).
Una mistofla es tanben un pistolet / una galabontemps.
Mitanar (mitadar) vòl dire partejar pel mitan (pel mièg).
Una mita es una cata, o un mitana (mena de gants sens dets).
Una passarèla es una planca o un pontilhon metallic.
Vin pastós. Estil pastós. Lenga pastosa. Discors pastós.
La pata es un de bèstia o una man o un d'òme.
La pata es lo bedòs del buòu o l'arpian de la mata (del pubis).
Una patacuolada es un brave còp de man sul tafanari.
De patadas de moscas. De patadas de can. De patadas de lèbre.
Patir de caud (sofrir del caud). Patir de freg. Patir de vielhum.
Dins d'unes airals lo preterit « agèri » se ditz « aguèri ».
Un somi òrre (orrible) es un malsomi (una cachavièlha).
Una pacha es un pacte. Un pachac es un tautàs (un fangàs).
Se pagar de bon temps vòl dire la se passar fòrt plan.
Una pairòla es un pairòl grand. Una panièira es mai qu'un panièr.
Pala de carbon. Pala de mortièr. Pala de canton ièr. Pala de fornièr.
A paladas : a bodre / en abondància / a foison / a volontat.
Copar palhas: se mancar / quitar de se far de qualqu'un.
Una palhassa es una banasta de palha, lèumens redonda.
Palhejar vòl dire escampilhar de palhas en desòrdre.
Los palhusses son de trocilhons de palha bresada menut.
Pescar a palpadas : al tocar / a tastas / a la mantasta / a man-tastas,
Panat / panardejat / panós: cobèrt de panas (de tessèlas).
Far tres-quatre vòl dire galamprejar / garrelejar / èsser garrèl.
Galamprejar se ditz tanben « far galampre-galampre ».
Una panièira a un coberton ; un panièr o una desca n'an pas.
Pantaissar vòl dire guelsar / cleussar / aver las polsas.
Pantaissar vòl dire tanben somiar (èsser trucaluna) o soscar.
Una panturla es una filha fenestrièira o una femna gorrina.
Una paparaunha es una trèva (una fantauma, un espaventalh).
Penachar: combinar d'elernents variats o opausats.
Aquò val pas las bragas d'un pendut (val pas res per res).
La setmana penosa es un biais popular de dire la Setmana santa.
Lo pes d'un fais. Lo pes d'un còrs. Lo pes d'una romana.
Los pes es d'una pendula. Lo pes dels ans. Lo pes de las talhas.
Lo pes d'una paraula. Jòrdi fa pas lo pes: es pas capable.
«Entre pauc e mens» vòl dire: pas tròp (pas gaire) plan.
De còps, « entre pauc e mens» vòl dire « convenablament ».
Siái (soi) dins la petega (ai de braves embestiaments).
Fuòc que petilha. Vin que petilha. Uèlhs que petilhan.
S'estavanir (afalhocar) vòl dire pèrdre coneissença.
S'estavaniguèt quand vegèt que lo sang pissava (rajava).
Cremar qualqu'un en efigia es ne cremar una representacion.
L'advèrbi « a bèl èime» : a profusion / a foison / a roncéncia.
Eissartar es cultivar una novèla tèrra (far una novala).
Eissorbar vòl dire emborniar / abuclar (far venir abucle).
Un abucle es una persona sens ucles (dels ucles atudats).
Eissordar (ensordar) : far venir sord a causa del bruch.
Un eissugamans es una tòrca (pelha) per i s'eissugar las mans.
Obituari, -ària es un adjectiu que vòl dire relatiu, -iva a una mòrt.
Registre obituari. Fondacion obituària. Servici obituari.
Patir lo pan (mancar de pan). Patir la set (aver plan set).
Una pua es quicòm que s'acaba en punta (qu'es ponchut).
Quicòm d'elemental (elementar) es quicòm de bon comprene.
Embabiar es sinonim d'enjaular, d'embelinar, d'enfachilhar.
Canturla es l'escaisnom de qualqu'un que quita pas de canturlejar.
Canturla es tanben l'escais de qualqu'un de nèci o qu'a perdut lo cap.
Canturlejar vòl dire cantar a mièja votz o pèrdre lo cap.
Virar canturlas es pèrdre lo cap (venir fòl/venir caluc).
Canturlejar vòl dire cantussejar (cantar a mièja votz)
«Sens cap ni centena» vòl dire « sens cap ni coa ».
Un cap d'aiga es una aiganaissent, un uèlh de font, una font.
Me faguèt una capelada: me saludèt d'un còp de capèl.
Cap e cuol vòl dire virats al senscontra un de l'autre.
Una pisa es un nauc de pèire pel bestial, circular o oval.
Una pisa es tanben un tinèl (bugadièr / bugador) per far la bugada.
Una pisa es encara tanben un cròs pichonèl a l'airal qu'una font i vina.
Se traçar vòl dire se banhar fins a la pèl, jos una ramada.
Far placejar una cavala (una èga) es la far emplenar.
Bolegar lo fèr dins la plaga es desrevelhar una dolor.
Plegar un cable es lo corbar. Plegar los braçes es los crosar.
Plegar los uèlhs es los cutar ; es tanben se laissar morir.
Lo vim es plegatiu (flexible). Un dròlle plegatiu es docil.
Ai lo veire plen. Ai lo ventre plen. La plena luna.
Una feda plena pòrta un anhèl. Ai fach lo plen de gasolina.
Un polassièr es un mercant de polalha o un femnassièr.
Poltrir vòl dire somsir, prautir, pompir (espotir jols pès).
Polverizar es redusir en polverum (en polvera / en posca).
Polverizar vol dire tanben aspergir amb un liquid fòrt fin.
Una pompa pompa un liquid. Una esponga o fa autrament.
A la poncha del jorn (a primalba). A la poncha del progrès.
Una ponhada de sal, de sabla ... es un manat de sal, de sabla.
Una ponhada de pòrta, de maleta ... es una manada de ...
Porgar es un doblet de purgar que vòl dire netejar (desbarrassar).
Porgir per beure (porgir a beure / méisser) : donar quicòm per beure.
Porgir (ofrir) de flors a una dòna. Li porgir (li donar) lo braç.
La porpra d'un cardinal es lo roge vermelh-fosc de sos vestits.
Lo porpre de las gautas es la rojor de qualqu'un de vergonhós.
I n'aviá una porrada (una brava quantitat / una multitud).
A portada de man. A portada de votz. A portada de fusil.
De postam (de pòstes en general; un ensemble de pòstes).
Potz d'aiga. Potz artesian. Potz de petròli. Potz de carbon.
Censadament / censat : practicament / tant val dire.
Un prefaci es un preambul, un prològ, un abanspropaus.
Prene fuòc. Prene l'aiga. Prene lo sen. Prener l'aire.
Aquel arbre a pas encara pres. Lo fuòc vòl pas prene.
M'a presa pel braç. M'a presa ma plaça. A presa femna.
Un presaire es qualqu'un que nifla de polvera de tabat.
Un mocador presaire es un grand mocador roge de presaire.
Siái (soi) prèst a partir. As lo sopar prèst? La sopa es prèsta.
Prestir (pastar) de cera, d'argila, de ciment, de nèu.
Lo cap prim de quicòm es la partida pus pichona, pus tèunha.
En primièr se ditz tanben d'en primièr / d'abòrd / dins d'abòrd.
Çò pus principal es çò primordial (çò essencial/çò capital).
A pro penas vòl dire a grand pena / a dich de forçar.
Far son pro vòl dire far son profièch (profit) de quicòm.
Bon pro vos faga ! (Bona fortuna! / Bona proadal)
Far proada / far bona proada vòlon dire capitar plan.
Contar de pròias : contar de farivòlas (de sornetas).
Contar de pròias se ditz tanben contar de senserigalhas.
Proibir la guèrra. Proibir la dròga, lo fumar. Caça proibida.
Prometre la luna. Ongan (aquesta an) la frucha promet.
Prometre a man tocada vòl dire prometre sus l'onor.
Tombar mal a propaus. Parlar mal a propaus. Fòra propaus.
Te vòli propausar quicòm. Propausar una solucion.
Pua de cròc. Pua de rastèl. Pua de forca. Pua de penche.
Puelhar vòl dire grelhar (nàisser / brotar / butar / créisser).
Punt de venda. Punt de despart. Punt d'arrèst. Lo punt sus un i.
Punta de clavèl. Punta d'agulha. Punta de cloquièr.
A la punta del jorn. A la punta del progrès. Sus la punta dels pès.
Puslèu que de te languir, brandís-te ! Puslèu patir que morir!
Faguèron puta fin vòl dire que finiguèron fòrt mal.
«Filh de puta! » es puslèu una interjeccion qu'una injúria.
Quadrant de pendula. Quadrant solar. Quadrant de mòstra.
Quadre de bicicleta, de bornhon, de television, d'administracion.
Un quadrilatèr (quadrilatèr) es un poligòn de quatre costats.
Carrat, rectangle, lausange, trapèzi ... son de quadrilatèrs.
Diable d'òrne l es un qualificatiu puslèu admiratiu.
Un panièr o un ferrat an una quèrba, una desca n'a pas.
A rabalhons : a bodre / a roncéncia / a ronfle / a foison.
Sonar la raida (lo tòcasenh / lo batsenh / la campana-martèl / l 'òrda).
A rand : a bodre / a rebòfi / a roncéncia / a foison.
A rand vòl dire tanben en abondi / a profusion / a volontat.
La rascalha es la rafatalha / lo rafatum / lo paucvalum.
Quicòm de rascanhós (de rascanhut) es rude al tocar.
A rebòfi : a bodre / a ronfle / a roncéncia / a foison.
Lo rap es una mena de recitatiu mai que mai cantat.
Recórrer las trufas es tornar passar la trufièira per çò oblidat.
A la recuolada (a la reculada) vòl dire de recuolons.
Sucre refinat. Papièr refinat. Petròli refinat. Òme refinat.
Un miralh reflectís la lutz, un rai de solelh, un image.
Un refresquèri es una semonsa o una rosta (una tanada).
Una regaunhada es un rebufal o una responsa impertinenta.
Te'n fagas pas, restarà pas de venir (vendrà ça que la)
Qué ne resulta de nòstre trabalh ? Patin-patan-pas res!
L'escagaròl retracta sas banas, pas lo brau ni mai tu !
Far lo procès de quicòm: o criticar sistematicament.
Vacanças profitosas. Trabalh profitós. Revenguts profitoses.
Una campana tinda clar o sord; una esquila tinda clar.
Es vertat, o es pas vertat ? (Es verai, o es pas verai ?)
Un ordenador multimédia. Enciclopedia multimédia.
Èsser enlunat es èsser fascinat (pivelat, embelinat, falquetat).
Inconstant vòl dire viradís (cambiadís) ; o infidèl.
Corbar liuras vòl dire èsser moquet / baissar las aurelhas.
Una palhassada de gran, d'uòus, de peras, de pomas.
Pistar lo beure dels pòrcs es ne trissar çò non liquid.
Gueinassejar vòl dire finassejar, rusar, tirar al pus fin.
Metre de lard vòl dire ganhar / venir gras / s'engraissar.
Desentutàvem los grelhs amb una palha (los fasiam sortir).
Una gleva es una mota de tèrra amb las raices de son èrba.
Çò indelebil pòt pas èsser esfaçat / escafat (suprimit).
Un interludi o un intermèdi es una mena d'entracte.
A bròcacuol: al brutle / a cambas-ajudatz-me / vitament.
Un monocòca es un batèu que sa còca (carcassa) se da pers. del sing. Ten-lo coma cal. ">ten del tròç.
Una rodal es una rega curada per una ròda de carri.
Se cal pas incrustar enlòc : demorar tròp bèl brieu endacòm.
Copar palhas / se mancar. Se far pas pus de ...
Lo cap me dòl. La clòsca me dòl.
La vida es puta vòl dire qu'es mai que comola d'amarum.
Una frau es una fraudariá (una engana fraudulosa).
Un escabèl es un selon d'un pè, o de tres o de quatre pès.
Una copola es una vòuta en forma de copa enversada.
Una cornuda es una semal: una mena de compòrta.
Un nos corrivol es un nos coladís (que sa gança lisa).
Aiga trebola es lo contrari d'aiga canda, linda, clara, limpida.
Un acòrdi bastard es una pacha ni cabra ni boc, ni un ni l'autre.
Arroquèron (desroquèron) lo can: li getèron de ròcs.
La se passar trista : menar trista vida / èsser pas aurós.
Abalir quicòm es o capitar (es a dire o menar a bona fin).
Descocar: culhir las còcas de milh o las despolhar.
Un dialècte es una varietat locala o regionala d'una lenga.
Un parlar es, de còps, sinonim de dialècte o d'idiòma.
Un doble es una còpia, una duplicacion, un duplicatà.
Una color embeguda es una color passida (blasida / marcida).
Un bidon englotit es un bidon tot embotit e caboçat.
Un escais o un escaisnom es un subrenom, un nom de passa.
Una escaufeta (escalfeta) es una brasièira portativa.
Un escaut de lana es una madaissa (una pelòta) de lana.
Nos esclafèrem totes de rire: nos espetèrem totes de rire.
Un escoden es la pus primièira o la pus darrièira pòst d'un rol.
Un nos escorrivol es un nos coladís, un nos corredor.
Un espaçament es un espaci entre doas personas o causas.
Una estarengla es un festuc que s'espinta o s'engulha jos la pèl.
Una esteleta de fuòc se sona una beluga / una belugueta.
Una estèla es un esclat de fust, bèl o menut (pichonèl).
Un estelon es una estèla pichona / pichonèla / menuda.
Una fada es una femna imaginària que a de poders fabuloses.
Una fanfaronada es una gasconada, una espanholada.
Çò faub, çò faubèl, çò faubet es una color que tira sul rossèl.
De ferralha es un montet de fèrres vièlhs (o de fèrs vièlhs).
Una ficha es un flòc de carton que i se mençona quicòm dessús.
Una pèira ficada es una pèira plantada, pas una pèira levada.
Un fòli (del latin folio) es un fuèlh de libre o de manuscrit.
Una fregièira es un bojal, un respiralh de cavas de formatge.
Las frontièiras son los limits que desseparan los paises,
Una clau galièira es una clau que a tròp de jòc dins la sarralha.
Far una gansa a un correjor : li far un nos en forma d'anèla.
Un genocidi es la destruccion programada d'un grop uman.
Un genocidi pòt èsser racial, religiós, cultural, linguistic.
Una saca tota gòfi a es una saca tota confla de pluèja.
Una incisa es una parentèsi corteta dins una frasa.
Ço ditz - Ço disiá - Ço diguèt - Ço dirà ... son d'incisas.
Lo mond entièr. Sèm pas lo centre del mond entièr.
Lo mond ancian (los tempses ancians). Lo mond novèl.
Una color pissosa (pissarosa) es fòrt tèma e delavada.
Una beluga es una esteleta que giscla de per un fuòc.
Se cremar: se brutlar; se rimar / se rabinar; se brossar.
Far rabas: quitar son pagés abans la trima de l'estiu,
Far rabas se ditz tanben cagar sus la lata / racar / isalar.
La linha de flotason d'un batèu se sona tanben linha de carga.
Se per aquò (s'es aital), ne parlem pas mai!